Autor Wątek: Wykład I: Archeologia - wprowadzenie  (Przeczytany 235 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline Basilio Aldobrandini

  • Moderator
  • Stały bywalec
  • *****
  • Wiadomości: 77
  • Reputacja +10/-0
  • Błogosławieni ubodzy w duchu.
    • Status GG
    • Zobacz profil
Wykład I: Archeologia - wprowadzenie
« dnia: Sobota, 11 Kwi 2015, 16:49:36 »
WYKŁAD I: Archeologia – krótkie wprowadzenie
Autor: Basilio Calabrese

Archeologia to nauka, która na podstawie prac wykopaliskowych bada przeszłość człowieka. Prace te prowadzone są najczęściej pod ziemią i na ziemi. Zdarzają się również działania pod wodą. Początkowo zajmowała się badaniem najdawniejszych dziejów człowieka, jednak z biegiem czasu zaczęła zajmować się także czasami najnowszymi. W związku z tym archeologię podzielono na prahistoryczną (czasy od pojawienia się człowieka zręcznego, do powstania pisma), protohistoryczną (historia społeczności, która zostawiła po sobie jakiś ślad kulturowy lub została opisana przez inne, bardziej rozwinięte cywilizacje, które znały już pismo) i historyczną (dzieje społeczności opisane przez nich samych w źródłach pisanych).

Nieodłącznym elementem archeologii są zabytki, które dzielimy na:
a)   ikonograficzne
b)   pisane
c)   archeologiczne

¬ródła archeologiczne dzielimy na:
a)   ruchome, do których zaliczamy przedmioty, np. naczynia, broń, itp.
b)   nieruchome, do których zaliczamy najczęściej budowle, drogi, itp.
¬ródła ruchome nie muszą mieć żadnego powiązania ze źródłami ruchomymi. Można znaleźć je zupełnie oddzielnie, wówczas są to znaleziska luźne. Może się zdarzyć jednak tak, że dokonamy ich odkrycia w otoczeniu źródeł nieruchomych, w takim przypadku tworzą one zespół.

Aby poprawnie odrestaurować rzeczywistość, która miała miejsce setki, tysiące, miliony, itd., lat temu, archeolodzy (czyli osoby badające zamierzchłe czasy ) korzystają z różnych metod badawczych.
Rzeczą najważniejszą jest dokumentacja, w której to znajduje się opis obiektów, bądź przedmiotów przez nich badanych oraz otoczenia, w jakim się znajdowały przez określony odcinek czasu. Archeolog, chcąc określić wiek zabytku, niejednokrotnie musi zaczerpnąć wiedzy z innych dziedzin nauki.  Najczęściej są nimi nauki przyrodnicze, w których wykorzystuje się m.in. metodę radiowęglową (pomiar ilości  izotopu węgla 14C w obumarłych szczątkach organicznych), lub metodę dendrochronologiczą (ustalanie wieku na podstawie badania rocznych przyrostów słojów drzewnych).
Można wyodrębnić również dwie inne metody, a więc dążenie do znalezienia w/w źródeł archeologicznych, a później ich wydobycie, oraz metodę analizy, czyli interpretacji znalezisk i rozszyfrowywania całego sensu. Podczas pierwszej z nich, archeolodzy analizują różne dokumenty pisane, położenie, odtwarzają środowisko, w jakim żyli ludzie z danych czasów, wydobywają przedmioty, itp. Podczas drugiej należy uważnie przyglądać się znaleziskom, stawiać pytania i odpowiadać na nie, etc.
Podczas badań możemy znaleźć wiele przedmiotów, które wiele powiedzą nam o cywilizacji, która żyła na danym terenie wieki temu. Postaram się omówić niektóre z nich:
a)   Kości
Podczas wykopalisk naukowcy mogą napotkać zarówno na szczątki zwierząt, jak i ludzi. Te pierwsze pozwalają nam określić, czym żywili się nasi przodkowie. Dzisiaj specjaliści w tej dziedzinie potrafią określić rodzaj, płeć oraz wiek znalezionego zwierzęcia. Wiek określa się na podstawie wymiarów i wyglądu kości, przede wszystkim zębów. Zęby u starszych osobników są bardziej starte i zniszczone. W rozpoznaniu wieku najczęściej ważnymi informacjami są strategie łowieckie i hodowlane. Ludzie zabijali młode zwierzęta, gdyż ich mięso było delikatniejsze. Zostawiali starsze osobniki, by mogły płodzić kolejne pokolenia. Kości mogą być także odpowiedzią na pytanie, w jakim środowisku żyli nasi przodkowie. Otóż  wiele zwierząt jest przystosowanych do jednego klimatu, np. mamuty przebywały na chłodnych terenach, natomiast żyrafy na gorących.
Na podstawie ludzkich kości również możemy dowiedzieć się bardzo dużo, podobnie jak w przypadku zwierzęcych szczątków. Naukowcy potrafią określić wiek i płeć. Jest to przede wszystkim związane z tym, że szkielet mężczyzny różni się od szkieletu kobiety. Kości mężczyzn były i są bardziej masywniejsze. Płeć można określić także na podstawie miednicy. Wiek określa się poprzez badania nad tkanką nasad kości rąk i nóg, która po zakończeniu okresu wzrostu twardnieje. Archeolodzy napotykają także na zdeformowane kości, zniszczone przez chorobę, dzięki czemu możemy odpowiedzieć sobie na pytanie, na co cierpieli prehistoryczni ludzie. W wielu przypadkach napotykamy także ślady walki, jeśli rana jest zagojona, oznacza to że cios nie był śmiertelny. Ważnym elementem są również zęby. Mleczaki z pewnością należały do dziecka, zaś stare i twarde mogły należeć do osoby w podeszłym wieku lub wskazywać na dietę, w której główną rolę odgrywały twarde potrawy.
b)   Rośliny
Podczas wykopalisk archeolodzy nie znajdują niestety dużej ilości szczątków roślin. Jest ich niewiele ze względu na to, że flora nie zachowuje się tak dobrze. Na stanowiskach spotykane są za to narzędzia do ich obróbki (np. tłuczki). Nasiona można spotkać w glinianych naczyniach lub innych przedmiotach codziennego użytku. Kwiaty wytwarzają również pyłki, które dostarczają informacji o środowisku, bowiem niektóre rośliny mogą żyć jedynie w danym klimacie.
c)   Kamienne przedmioty i ceramika
Dzięki temu, że kamień jest najbardziej trwałym materiałem, archeolodzy często napotykają na przedmioty wykonane z kamienia. Na ich podstawie naukowcy określają ich zastosowanie, obróbkę i pochodzenie tego materiału. Naczynia ceramiczne zaczęto wytwarzać około dziesięć tysięcy lat temu. Ceramika nie jest trwała, łatwo pęka i kruszy się, jednak nie rozkłada się szybko, dzięki czemu skorupy z naczyń są jednymi z najczęściej znajdowanych przedmiotów.
« Ostatnia zmiana: Sobota, 09 Maj 2015, 08:07:17 wysłana przez Basilio Aldobrandini »
dr net. bp Basilio ALDOBRANDINI FSSPA
Proboszcz Parafii pw. Narodzenia NMP w Mediolanie
Dyrektor Zakładu Archeologii
Prefekt Apostolski